De toekomst is begonnen!

www.emediaton.nl: een praktische benadering.

In de toekomst zal het gebruik van Online Dispute Resolution sterk groeien. ODR zal een volwassen bedrijfstak worden. Immers; de jongste generatie groeit op met internet. Chatten en email zijn voor deze generatie gewone, vaste onderdelen van het dagelijks leven. Geschillen zijn van alle tijden. Voor jongeren zal het voor de hand liggen een geschil online te beslechten.

Tot de peuters pubers zijn zal ODR (en in het vervolg beperk ik mij tot emediation) bekend moeten worden. Meegroeiend met de generatie zal het een plek moeten veroveren als een volwassen manier van conflictbeslechting.

Verwacht in het hiernavolgende geen wetenschappelijke visie op ODR of emediation. Het zijn gedachten van een praktisch ingestelde en enthousiaste mediator/advocaat die veel verwacht van emediation. www.emediation.nl is de eerste Nederlandse ODR-site.

Bij emediation hebben partijen geen fysiek contact. In het algemeen worden geschillen - als het goed is - beslecht door middel van een goed gesprek waarbij partijen elkaar vertellen hoe ze over het geschil denken. Een nadeel van emediation is dat de partijen elkaar niet zien. Maar dit kan ook een voordeel gaan vormen. Met andere woorden, emediation is bij uitstek geschikt voor die geschillen waarbij partijen niet in staat zijn om elkaar fysiek te ontmoeten (bij voorbeeld doordat de afstand te groot is).

Er moet wel sprake zijn van een situatie waarin de partijen in meer of mindere mate afhankelijk van elkaar zijn, er gemeenschappelijke belangen te vinden zijn en het alternatief (namelijk het niet beginnen met het oplossen van het geschil) slechter is. Daarnaast moet men zelf aan de slag willen met het gemeenschappelijke probleem. Dat is overigens niet anders dan bij 'gewone' mediation.

Ik zie een aantal voor de hand liggende toepassingsmogelijkheden:

• 1. Partijen hoeven elkaar niet te ontmoeten.
  a. afronding mediation
  Wanneer bij een "gewone" mediation de partijen in een zo vergevorderd stadium zijn dat de oplossing dichtbij is. In dat geval is fysiek contact niet meer nodig en kan de mediation met behulp van de emediator worden afgewikkeld.
  
  b. Laagdrempelig
  Hierbij gaat het om partijen die een zakelijk geschil hebben en dat online willen beslechten. Ze kunnen bij elkaar in de buurt zitten, maar dat is niet strikt noodzakelijk. Het is worldwide mogelijk. Vooral bedrijven die zaken doen via internet zullen van de laagdrempelige voorziening van emediation gebruik kunnen en willen maken. Het is snel, efficiënt en goedkoop.
  
  c. Veelpartijengeschil
  Ook in het geval er veel partijen betrokken zijn bij een geschil, kan emediation een oplossing zijn om het geschil te beslechten. Bijvoorbeeld in gevallen van een faillissement dient de curator te beslissen in hoeverre procedures die lopen worden overgenomen. Belanghebbenden zijn dan over het algemeen: banken, leveranciers, overnamekandidaten en de curator. In plaats van een fysieke mediation (of arbitrage of een combinatie van die twee) kan emediation ondersteunend zijn om de belangen te inventariseren en een gemeenschappelijke oplossing te bereiken.
  
  
• 2. Partijen die elkaar niet kunnen of willen zien.
  a. werkgever/werknemer problematiek
  Wanneer er problemen zijn tussen een werkgever en een werknemer komt het voor dat de partijen geen fysiek contact aankunnen. In gevallen van ziekte (zeker wanneer die te maken heeft met het werk) behoeft de werknemer rust en wil geen fysiek contact met de werkgever. In dat geval kan emediation als eerste aanzet tot herstel van de betrekkingen of het zoeken naar een alternatieve oplossing een goede ingang zijn. Uit onderzoek is gebleken dat een snel contact tussen werkgever en werknemer de kans op een solide oplossing sterk vergroot. Emediation kan daarbij standaard een hulpmiddel zijn. In het kader van de recent ingevoerde Wet Poortwachter hebben zowel werkgever als werknemer strengere reïntegratie verplichtingen. Ook hierin kan emediation een rol spelen.
  
  In de onlangs afgesloten CAO voor het Rijk (arbeidsvoorwaarden Rijk 2002/2003) is de volgende passage opgenomen:
  "partijen zijn overeengekomen dat, alvorens een besluit wordt genomen dat kan leiden tot een Awb-procedure, er eerst een poging tot bemiddeling ondernomen dient te worden. Betrokkenen kunnen zich hierbij laten bijstaan door een raadsman".
  Dit betekent dat in alle gevallen een bemiddelingspoging moet worden ondernomen. Wanneer de overheidswerkgever geen bemiddelingspoging doet, dan wel deze poging niet kan bewijzen in een procedure zal de rechter het door het overheidsorgaan genomen besluit vernietigen. In die gevallen dat er sprake is van een zeer gespannen relatie tussen de overheidswerkgever en de ambtenaar, kan emediation uitkomst bieden. De overheidswerkgever voldoet daarmee aan de eis van bemiddeling. Wanneer de poging lukt zijn partijen weer "on speaking terms". Indien de poging mislukt, kan hiervan een verslag worden opgenomen in het dossier. Zo voorkomt de werkgever dat hij later in de procedure door de rechter op de vingers wordt getikt.
  
  b. Ouders
  Soms is het conflict tussen ouders zo hoog opgelopen dat fysiek contact de situatie enkel verslechterd. Emediation kan dan een uitkomst zijn. Met behulp van deze site kunnen partijen, die (nog niet) in staat zijn fysiek contact te hebben, onder begeleiding van een emediator afspraken maken over de opvang, verzorging en opvoeding van de kinderen.

Emediation kan ertoe bijdragen dat mensen hun geschillen sneller en efficiënter beslechten. Men kan de standpunten verwoorden en daarmee proberen de "ruis" in de communicatie op te heffen. Voor een snelle uitgroei van emediation is het nodig dat de omgeving van de mensen die er gebruik van maken hen stimuleert en positief beïnvloedt.

Met andere woorden Arbo-diensten en werkgeversverenigingen moeten werkgevers stimuleren en motiveren om zo snel mogelijk na een ziekmelding over te gaan tot bemiddeling al dan niet via emediation.
De overheid heeft een aanzet hiertoe gedaan die - wat mij betreft - in een volgend arbeidsvoorwaardenakkoord moet worden uitgebreid. Rechtbank, Raden voor de Kinderbescherming en Jeugdraden moeten ouders positief stimuleren om zo snel mogelijk de geschillen op de meeste efficiënte manier te beslechten.

Slot
Voor velen is chatten inmiddels een normale manier van communiceren. Emediation is een geschikt middel om de communicatie weer op gang te brengen of conflicten te beslechten.
Niet communiceren is altijd slechter. De toekomst is begonnen.

Groningen, 15 juli 2003

Erik Roelvink
emediator